De schoolgeschiedenis

RK Basisschool St. Willibrordus

Inhoud:

1.    Grondwet	5.    RKB St. Theresia	9.    75-jarig bestaan
2.    Eerste katholieke school	6.    Oude bekenden	10.  De kleuterschool
3.    Financieel	7.    Nieuw schoolbestuur	11.  Veel veranderingen
4.    Einde schoolstrijd	8.    De verhuizing

1.    Grondwet

Krachtens het Mandement van de Nederlandse Bisschoppen (1868) spanden de katholieken in Nederland, en ook in Coevorden, zich in om een katholieke school te stichten. De school, die een verlengstuk zou worden van de opvoeding in het bijzonder de godsdienstige opvoeding, in het katholieke gezin. Deze bijzondere school was mogelijk geworden sinds de Grondwet van 1848, die vrijheid van Godsdienst waarborgde. In tegenstelling tot de openbare school (de staatsschool) moest de bijzondere school uit eigen middelen betaald worden. Pastoor Terstegen uit Coevorden (1874 - 1883) begreep deze opgave en omdat het aantal katholieken in Coevorden erg toenam (bij de stichting van de Statie Coevorden waren het er ongeveer 125 en in 1880 al 992) begon hij vast geld in te zamelen voor een katholieke school. Zijn opvolger, pastoor Omtzigt (1883 - 1891), pakte de zaak met grote energie aan. Met spaarzaamheid wist hij een groot gedeelte van de financiën bijeen te brengen en hij zou zeker tot oprichting gekomen zijn als hij niet op 2 januari 1891 gestorven was. Dan komt pater Brico als pastoor naar Coevorden (Coevorden was een Franciscaner parochie). Hij was geen onbekende, want hij was al kapelaan geweest bij pastoor Terstegen en pastoor Omtzigt, en dus was hij al meegegroeid met de gedachte een katholieke school op te richten. Onder zijn pastoraat komt de de school dan ook tot stand.

2.    Eerste katholieke school

Op 1 juli 1907 wordt de eerste katholieke school in Drenthe (sinds de Reformatie) geopend. De school wordt genoemd naar Sint Willibrordus, de missionaris aan wie Noord-Nederland het Christendom te danken heeft. De parochie en de kerk was ook al naar St. Willibrordus vernoemd. Waarschijnlijk heeft de naam te maken met het stadswapen, waarop St. Willibrordus en St. Joris voorkomen. St. Willibrordus als grondlegger van het bisdom Utrecht tot welks grondgebied Drenthe behoorde, en St. Joris als patroon van de Ridderschap aan wie het bestuur over Drenthe vanuit het kasteel in Coevorden was toevertrouwd. Om duistere reden heeft dit eeuwenoude wapen in 1968 plaats moeten maken voor een nieuw ontworpen wapen. Bij de opening van de school telt de parochie al 1285 zielen (en lichamen). Het gebouw bestond aanvankelijk uit 3 lokalen (dezelfde, die de laatste jaren waren omgebouwd tot gymzaal en douchegelegenheid) en was gesitueerd langs de Parallelweg (tussen Beukenlaan en Krimweg). De ingang was gelegen aan de Krimwegzijde en meteen daarnaast stond de hoofdenwoning. Eind 1976 is dit allemaal gesloopt om plaats te maken voor woningen.

3.    Financieel

De school kostte inclusief meubilering en schoolartikelen f 11.144,= (een vergelijk: de laatste uitbreiding in 1953 met 2 lokalen en een gang: f 67.00,=). De parochianen hadden f 8.400,= bijeengespaard, een heel bedrag voor die tijd. Als je bedenkt dat Drenthe een streek betrof waar armoe troef was, dan moet je met respect terugdenken aan het voorgeslacht, dat ongetwijfeld grote offers heeft moeten brengen voor hun ideaal: een eigen katholieke school. Aartsbisschop Henricus van de Wetering geeft op 13 februari 1907 toestemming tot een lening van f 3.050,= tegen 4 %, met een jaarlijkse aflossing van f 200,= en de bouw kan dan beginnen. Daarmee was men er nog niet van af, want de salarissen van de leerkrachten en de vernieuwingen van de schoolartikelen moesten door de ouders zelf betaald worden. In het kerkarchief kun je lezen, dat kerkmeester Jan Blaauwgeers twee keer per jaar rondging om bij de katholieken geld op te halen voor de school. Dit duurde tot 1920, wanneer de Staat ook de bijzondere scholen gaat betalen (de Gelijkstelling). Kinderen uit arme gezinnen gingen trouwens naar de openbare school, die kosteloos was. Meneer Huizing wordt het eerste hoofd van de school. Hij was als r.k. onderwijzer verbonden aan de openbare Wilhelminaschool (toen nog aan de Wilhelminasingel, tegenover de Schoolstraat). Meneer Huizing was een strenge meester, rood haar, fors postuur en fikse snor). Van klein tot groot waren de kinderen bang voor hem. Er waren 7 leerjaren; meester Huizing had klas 5-6-7, meester Vorselen klas 3 en 4 en juffrouw Turien klas 1 en 2. Bij de start van de basisschool in 1985, leefde juffrouw Leentje Turien nog steeds! Ze was toen 98 jaar en woonde in een rusthuis in Nijmegen.

4.    Einde schoolstrijd

In 1920 komt er een eind aan de bijna 100-jarige schoolstrijd: het Bijzonder Onderwijs wordt nu ook door de Staat betaald. Dit had grote gevolgen voor de school, want er kwam een grote toeloop van katholieke kinderen, die nog op de openbare school zaten, omdat die niets kostte. Er moesten 4 lokalen bijgebouwd worden. Ook kwam er een nieuwe, ruime entree aan de Parallelweg. Zelfs in de "luxe" van een kantoortje werd voorzien. Oud-leerlingen weten nog wel, dat in de deur van dit kantoortje een mooi gebrandschilderd raam gevat zat, voorstellende St. Willibrordus. Datzelfde raam zit nu nog in de toegangsdeur naar het kantoor van de directeur. De eerste 30 jaren schreef men op leien met de griffel. De kroontjespen (eerst likken!) hield het wel tot de jaren zestig uit, waarna balpen of vulpen de taak overnam. In 1925 legt Appie Belt elektrisch licht aan in de kerk. De school krijgt het pas na de oorlog, zodat de gaslampen met hun lange buisarmen verdwijnen. In 1930 volgt meneer Sistermans de heer Huizing op als hoofd van de school. In de beginjaren '30 krijgt de school centrale verwarming, wat heel modern was voor die tijd. De hoge cokeskachels kunnen verdwijnen. In de oorlog zullen ze uit nood weer terugkomen.

5.    RK Basisschool St. Theresia

In 1933 maakt de school een forse terugloop mee, doordat de parochie Steenwijksmoer is opgericht met een eigen katholieke school (St. Theresia). Veel kinderen uit Steenwijksmoer, de Vossebelt en Nieuwe Krim gaan niet meer de lange weg (lopend!) naar Coevorden. De Tweede Wereldoorlog gaat niet onopgemerkt aan de school voorbij. Leerlingen van toen kunnen nog vertellen van de panische angst, die ze gehad hebben, toen vlak bij de school (de spoorlijn en Hollandia) de bommen insloegen. De oefeningen "snel onder de banken" waren nu menens geworden. De school is ook nog door de Duitsers gevorderd geweest. In deze tijd heeft meneer Smithuis de 7e en 8e klas, die later omgezet worden in het v.g.l.o. Dat loopt in 1950 uit op de katholieke U.L.O., waarvan hij het eerste hoofd wordt. In 1972 gaat deze U.L.O. op in de R.S.G. Meneer Van der Drift volgt in 1946 meneer Sistermans op als hoofd van de school. In deze naoorlogse periode begint de school sterk te groeien. In 1954 zijn de 2 nieuwe lokalen klaar, zodat het totaal op 9 komt. Rond 1960 moet er nog lokaalruimte gehuurd worden bij de naastgelegen St. Franciscus-ulo. De school groeit uit tot een 11-klassige met 415 leerlingen! Geen wonder, dat met zo'n selectiemogelijkheid het voetbaltoernooi van de scholen in Coevorden vaak gewonnen werd. 

6.    Oude bekenden

Uit de verhalen van oud-leerlingen komen steeds weer dezelfde namen van oud-leerkrachten naar boven. Dat is juffrouw Heskamp, die meer dan 40 jaar onderwijzeres was aan school. Je leerde er geweldig bij, maar dat kostte heel wat bloed, zweet en tranen. In 1964 ging zij met pensioen. Enthousiast worden ze als ze over meester (Willem) Neep beginnen. Zijn vertellingen waren bloedstollend en voetballen nam een hele voorname plaats in. Hij heeft heel wat jongens op het Raptimspoor gezet. Meester (Hein) Willemsen kon ook sterke verhalen vertellen. Bekend waren zijn landbouwcursussen aan jonge boeren 's avonds in de school. Hij trouwde met juffrouw (Truus) Neep. Omdat Coevorden in de jaren zestig sterk groeit (de wijken Poppenhare en Lootuinen komen erbij) en ook al vanwege persoonlijke problemen onder de personeelsleden wordt besloten een tweede katholieke school te stichten.

7.    Nieuw schoolbestuur

In 1968 komt er een nieuw schoolbestuur, los van het kerkbestuur, namelijk de Katholieke Stichting Kleuter- en Lageronderwijs te Coevorden. Deze stichting start dan in 1969 de nieuwe katholieke school "Panta Rhei". Dat betekent, dat de "oude" Willibrordusschool terugvalt tot 179 leerlingen. In 1972 komt er een nieuw hoofd, de heer (Rein) Veldhuizen als opvolger van meneer Van der Drift, die bekend als een rustige, plichtsgetrouwe man, met pensioen gaat. De school past zich stelselmatig aan bij de onderwijsvernieuwingen. Naast de al bestaande oudercommissie komen er ouderparticipatie, maandelijkse vergaderingen, maandrapportage, niveaugroepen in de hogere klassen en een schoolkrant. Het schoolgebouw is intussen door ouderdom erg in verval geraakt en er zijn plannen voor nieuwbouw ergens op Pikveld of de komende wijk Buitenvree. In 1975 vraagt de gemeente of het schoolbestuur de (uit 1969 daterende) Binnenvreeschool wil overnemen, omdat deze te klein is geworden voor het Openbaar Onderwijs. In de Buitenvree moet een nieuwe openbare school komen (en een P.C.-school). Onder enige voorwaarden gaat het bestuur hiermee akkoord.

8.    De verhuizing

Op de laatste schooldag van het jaar 1975/1976 wordt nog een groot afscheidsfeest in de oude school gevierd. Het schoolleven aldaar wordt op een film voor het nageslacht vastgelegd, voordat het gebouw, waaraan velen zoveel herinneringen bewaren, wordt gesloopt. In een lange optocht, verkleed en met een eigen "tamboerkorps" aan het hoofd van de stoet trekken de leerlingen door de snikhete stad naar de nieuwe school. Spandoeken met teksten als "Willibrord gaat nooit verloren" worden meegevoerd. Na de zomervakantie vindt de eigenlijke verhuizing plaats, wat huist er veel in een school met zo'n zolder!, en de opening met een H. Mis in de gemeenschapsruimte (grootste lokaal). Er is feest voor ouders en kinderen. Op 13 oktober 1976 is de officiële opening van de lagere school en de kleuterschool door burgemeester Hoekzema. Bij die gelegenheid worden de gesmede letters op de schoolmuur, geschenk van de ouders, op een ludieke wijze door de kinderen onthuld. Ieder kind draagt letterlijk zijn steentje bij om het doek voor de letters te laten verdwijnen. Ik weet nog, dat we bij het in-gebruik-nemen van deze mooie, moderne school ook de naam wilden moderniseren, nl. St. Willibrordschool. Maar nee hoor, de ouders, schenkers van deze letters, wilden de oude, vertrouwde naam St. Willibrordus handhaven. Er verhuisden ook nog tastbare herinneringen uit de oude school mee, zoals het gebrandschilderde St. Willibrordusraam, de grote schoolbel in de gang, die nog steeds de eindtijden van de lessen aankondigt, het oude harmonium en telraam, de "misspulletjes" en de verrukkelijke, oude wandkaarten. Als rustpunt op de speelplaats plantten we er een lindeboom en lieten er een zeskantige bank omheen zetten, wat nu als een schaduwrijk plekje is. Als verworvenheden uit de oude school vieren we nog ieder jaar op 7 november het St. Willibrordusfeest. Bij al ons gezwoeg om de kinderen iets te leren, onthouden ze deze dingen het best. Ze hebben nog gelijk ook.

9.    75-jarig bestaan

In 1982 hebben we op een grootse manier het 75-jarig bestaan van de school gevierd met een Eucharistieviering uit dankbaarheid, waarbij de Bisschop van Groningen voorging. Verder was er een receptie, een grote reünie van honderden oud-leerlingen, een tentoonstelling en een grote revue. Alles in de L.T.S. Onder de vele cadeaus waren een kleuren-t.v. en videorecorder van het bestuur en, ongelooflijk, een nieuwe piano van de ouders. Ook werd bij die gelegenheid een mooi wandtegeltje uitgegeven van de oude en de nieuwe school. Al die zaken had het altijd actieve oudercomité bekokstoofd. In de achterliggende periode van de school genoot het onderwijzersechtpaar Deuling een zekere vermaardheid. Mevr. Deuling was beroemd om haar "projecten" en meneer Deuling was een expert op het gebied van zelfbedachte leermiddelen. Hij had altijd wel "een plannetje". In 1982 gingen zij met pensioen.Tussen de bedrijven door gingen we ons opmaken voor de nieuwe school, die komen ging: de BASISSCHOOL. De grote vergadercultus begon om te komen tot het beroemde of beruchte Schoolwerkplan, waarvan deze bladzijden deel uitmaken.

10.    De kleuterschool

Maar daar hebben we de kleuterschool bij nodig en daar halen we nu wat herinneringen van op. Op 17 augustus 1933 kwam er toestemming van de Bisschop van Utrecht om een parochiehuis te bouwen op fundamenten van de oude kerk, namelijk het St. Antoniusgebouw. Pastoor Bouters was daar de grote promotor van. Tevens mocht daarin ondergebracht worden de R.K. Bewaarschool St. Antonio. Op 17 april 1934 werd de St. Antoniuskleuterschool officieel geopend. De Fröbelonderwijzeressen mej. Lankhorst en mej. Hoefsloot waren de eerste kleuterjufs. Bij de opening telde de school meteen al 42 leerlingen: 16 jongens en 26 meisjes. Blijkbaar voorzag hij in een behoefte, want er zaten enige protestantse en Israëlische kinderen op. Het was een hele stap voor de kinderen, want de kracht uit die tijd verhaalt, dat bij de opening een kind de moeder meteen achterna ging, toen deze vertrok, terwijl een ander kind in een onoplettend ogenblik ook al de plaat poetste. Dat was het sein om de deur voortaan maar op slot te doen. De school, zo vertelt de krant, zag er schitterend uit. De tafeltjes en stoeltjes waren gemaakt door de gebr. Kok en maakte een nette indruk. Pastoor Bouters was een ondernemend man, want op 3 november 1937 haalt hij de zusters Franciscanessen uit Denekamp naar Coevorden. Dat was niet alleen een zegen voor hulpbehoevende bejaarden, maar ook voor de naaischool en de bewaarschool. Zuster Rosalia zwaait nu de scepter op de kleuterschool. In 1939 vertrekt zij. Er komen 2 zusters voor terug: zr. Jacobi en zr. Everdina. De school telt dan 52 kleuters. De school voldeed in deze jaren al lang niet meer aan de eisen. Hij lag pal aan de drukke Wilhelminasingel en de speelplaats was de tuin van de pastoor. Van binnen was het al even behelpen: als je iets liet vallen, was het misschien door de naden van de vloer verdwenen, het speellokaal kon soms niet gebruikt worden omdat er een dode stond opgebaard (Coevorden kende nog geen aula), maar de sanitaire voorzieningen waren nog beroerder dan op de oude Willibrordusschool. In een soort hok was een kraan (U weet wel, zo'n grote koperen) en 2 w.c.-tjes. Toch hebben kinderen daar blijkbaar weinig last van, je hoorde ze er nooit over. Na 1976 heeft zelfs nog een tijdje de peuterspeelzaal erin gezeten. Met de St. Willibrordusschool ging ook de Antoniokleuterschool in 1976 naar de Binnenvree. Zij betrokken daar de prachtige kleuterschool "Kleutervree", die van de Vereniging van Volksonderwijs was. Het was een bijzonder-neutrale school en het had heel wat voeten in aarde voordat de school overgedaan werd aan de katholieke Stichting. Het betekende namelijk het einde van de Vereniging van Volksonderwijs omdat de nieuwe kleuterschool bij de Buitenvreeschool aangebouwd werd en een openbare kleuterschool werd. Financieel was dat een voordeel, want nu moest de gemeente de exploitatie van de kleuterscholen gaan betalen. En dat bedrag was hoger dan voorheen. In 1984 werd op feestelijke wijze het 50-jarig bestaan gevierd. En nu maken we ons op om samen met de kleuterschool de R.K. Basisschool St. Willibrordus te gaan vormen.

11.    Veel veranderingen

We zijn weliswaar dolgedraaid van het vele vergaderen en van de veranderingen, die op je af komen, maar we gaan er vol goede moed aan beginnen. Ook het Schoolbestuur heeft een andere naam gekregen, namelijk Stichting Katholiek Basisonderwijs Coevorden, maar de voorzitter, meneer van Ooijen, is nog dezelfde, die sinds 1968 het scholenschip in Coevorden door de woelige wateren laveert. In 1989 besluit dhr. Rein Veldhuizen met de zogenaamde DOP-regeling te gaan en wordt hij opgevolgd door dhr. Herman Benes. Vanaf 1989 komt het onderwijs weer in een stroomversnelling. Allereerst wordt het gebouw aangepast aan de moderne eisen des tijds. Er worden een aantal veranderingen aangebracht in het onderwijs op school, waarin de kinderen leren werken met weektaken en volgens een taakurenmodel. Ook de computer krijgt zijn entree op school. Eerst met de welbekende P2000, later de MSX -en toen het comeniusproject startte, kwamen de PC's binnen. Momenteel heeft elk lokaal een aantal PC's staan en is ook de computerruimte gevuld.